Αυτισμός – Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές
Εξέλιξη & Ανάπτυξη

Τι είναι ο Αυτισμός;
Ο αυτισμός είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο και αλληλεπιδρά με τους άλλους και ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Διάχυτων Αναπτυξιακών Διαταραχών. Οι Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές, αποτελούν ομάδα διαταραχών που επηρεάζουν περιοχές της ανάπτυξης όπως η κοινωνική αλληλεπίδραση, η επικοινωνία και η φαντασία. Σύμφωνα με το DSM-IV περιλαμβάνουν τις εξής διαταραχές:
- Αυτιστική διαταραχή
- Διαταραχή Rett
- Παιδική αποδιοργανωτική διαταραχή
- Διαταραχή Asperger
- Διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς


Πρώιμα σημάδια και διάγνωση αυτισμού
Ο Αυτισμός σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, παρουσιάζεται σε 1 στα 150 παιδιά. Οι διαταραχές αυτιστικού φάσματος μπορεί να είναι εμφανείς από το 1ο έτος της ζωής του παιδιού. Η έγκαιρη αναγνώρισή τους είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η διάγνωση αυτισμού σε μικρή ηλικία επιτρέπει την άμεση έναρξη θεραπευτικής παρέμβασης — με αποδεδειγμένα καλύτερα αποτελέσματα για το παιδί και την οικογένειά του. Η διάγνωση μπορεί να πραγματοποιηθεί από την ηλικία των 18 μηνών. Τα παρακάτω σημάδια και χαρακτηριστικά μπορούν να σας βοηθήσουν να εκτιμήσετε αν χρειάζεται να ζητήσετε επαγγελματική γνώμη.
Τα παιδιά με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές παρουσιάζουν έκπτωση σε τομείς όπως:
Οι κοινωνικές συναλλαγές με άλλα άτομα.
Η επικοινωνία (λεκτική και μη λεκτική).
Η συμπεριφορά (αποκλίνουσες ή στερεοτυπικές συμπεριφορές).
Τα ενδιαφέροντα (προσκόλληση σε συγκεκριμένες δραστηριότητες).

Πιθανές ενδείξεις αυτισμού σε ένα παιδί
- Δεν βαδίζει, δε δείχνει ή δεν κάνει εκφράσεις με νόημα έως το 1ο έτος ζωής.
- Δεν μιλά έως τους 16 μήνες.
- Δεν συνδυάζει δύο λέξεις σε πρόταση έως τα 2 έτη ζωής.
- Δεν ανταποκρίνεται στο όνομά του. Χάνει ξαφνικά την ομιλία του ή τις κοινωνικές του δεξιότητες, περίπου στην ηλικία των 2 με 3 ετών.
- Δεν έχει καλή βλεμματική επαφή, τόσο με τα οικεία πρόσωπα, όσο και με τα αντικείμενα.
- Δε μοιάζει να ξέρει να παίζει με τα παιχνίδια ή παίζει με ένα ιδιόμορφο τρόπο, π.χ. κάνει σειρές από παιχνίδια, ασχολείται μόνο με ένα συγκεκριμένο σημείο του παιχνιδιού (π.χ. δεν παίζει με το αυτοκίνητο αλλά γυρνά μόνο τις ρόδες του).
- Δεν χαμογελά ή δεν αλληλεπιδρά με χαρά σε ευχάριστες καταστάσεις και σε οικεία πρόσωπα.
- Μοιάζει πολλές φορές σαν να μην ακούει.
Τα βασικά χαρακτηριστικά των παιδιών με αυτισμό
Οι δυσκολίες στα παιδιά με αυτισμό διαφέρουν από άτομο σε άτομο ως προς την συχνότητα, την ένταση και την διάρκεια.
Κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά είναι τα εξής:
- προβλήματα στην επικοινωνία και τις κοινωνικές συναλλαγές
- αποφυγή της βλεμματικής επαφής
- “ιδιόρρυθμο” παιχνίδι και απουσία συμβολικού παιχνιδιού
- ηχολαλία
- στερεοτυπίες
- δυσκολίες στην λόγοδυσκολίες στην μη λεκτική επικοινωνία (πχ. εκφράσεις προσώπου, χειρονομίες, στάση σώματος)
- κυριολεκτική κατανόηση του λόγουπεριορισμένο ρεπερτόριο ενδιαφερόντων και δραστηριοτήτων
- ανάγκη για διατήρηση σταθερότητας και ρουτίνας
- αισθητηριακά προβλήματα που χαρακτηρίζονται από ασυνήθιστη ανταπόκριση σε ερεθίσματα όπως το φως, οι ήχοι και οι μυρωδιές
- δυσκολία στην κατανόηση εννοιών και συμβολικής σκέψης
- δυσκολία στην επίλυση προβλημάτων
- δυσκολία στην δημιουργία σχέσεων με συνομηλίκους
- δυσκολία στην έναρξη και διατήρηση διαλόγου
- δυσκολία στην κατανόηση, αντίληψη και έκφραση συναισθημάτων
Θεραπευτική αντιμετώπιση αυτισμού: το πρόγραμμα παρέμβασής μας
Η Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς (Applied Behaviour Analysis – ABA) είναι η κύρια θεραπεία επιλογής για τα παιδιά με αυτισμό, αφού έχει επιστημονικά τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητά της στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές. Συχνά, το θεραπευτικό πλαίσιο συμπληρώνεται με εξειδικευμένη λογοθεραπεία, για την αντιμετώπιση των δυσκολιών επικοινωνίας και λόγου που παρουσιάζουν πολλά παιδιά στο φάσμα του αυτισμού. Σε περιπτώσεις όπου παρατηρούνται δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία, την κινητικότητα ή την αυτοεξυπηρέτηση, το πρόγραμμα μπορεί να συμπληρωθεί και με εργοθεραπεία.
Με το κατάλληλο εκπαιδευτικό-θεραπευτικό πρόγραμμα, βασισμένο στις ανάγκες, τις ικανότητες και τις δυσκολίες του παιδιού και της οικογένειάς του επιτυγχάνεται βελτίωση στις γνωστικές και επικοινωνιακές δεξιότητες του. Βελτιώνεται η ποιότητα ζωής του παιδιού και της οικογένειας του και επιτυγχάνεται η ομαλή ένταξή του στο κοινωνικό περιβάλλον.
Το προσωπικό του κέντρου είναι εκπαιδευμένο στην Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς από την Ελληνική Εταιρεία Έρευνας Συμπεριφοράς (ΕΕΕΣ).